Waarop wordt erfbelasting geheven

Iemand sterft. Op zijn bezittingen wordt een belasting over de dood heen geheven. ‘Erfenisrechten’ in de volksmond, officieel ‘erfbelasting’.

We maken hierin een onderscheid tussen de Belgische rijksinwoner, de niet-rijksinwoner en fiscale emigratie.

Rijksinwoner

De Belgische rijksinwoner moet erfbelasting betalen op zijn nalatenschap.

Wie is een rijksinwoner?
Iemand die op het ogenblik van zijn overlijden, zijn domicilie of zetel van zijn vermogen in het Koninkrijk België heeft.

Wat is een domicilie?
De effectieve, voortdurende en feitelijke woonplaats van de overledene. Het is de plaats waar de erflater zijn haard (domus), zijn familie, zijn thuis en het centrum van zijn private werkzaamheid en gevoelsleven heeft. Meestal valt deze feitelijke woonplaats samen met de wettelijke, ‘officiële’ woonplaats. Dat is waar u ingeschreven bent in het bevolkingsregister.

Wat is de zetel van een vermogen?
De plaats van waaruit de overledene zijn goederen beheerde of er toezicht over hield. Dit is dus niet noodzakelijk de plaats van de ligging van deze goederen.

Nationaliteit speelt geen rol voor de Belgische erfbelasting. De erfgenamen worden belast op het netto wereldvermogen: alle goederen van de overleden rijksinwoner, waar die zich ook bevinden, zelfs in het buitenland. U kunt wel de schulden in aftrek brengen.

 

Niet-rijksinwoner

De niet-rijksinwoner heeft op het ogenblik van zijn overlijden zijn domicilie of zetel van zijn vermogen in het buitenland. Zijn nalatenschap ondergaat een bijzonder soort erfbelasting, het ‘recht van overgang bij overlijden’. Die erfenis ondergaat alleen een belasting op zijn bruto Belgisch onroerend vermogen. 
De schulden die nog op het vermogen drukken, zelfs hypothecair gewaarborgde schulden, mag u slechts in aftrek brengen onder bepaalde voorwaarden. 

Alleen de laatste woonplaats van de overledene telt.

 

Fiscale emigratie

Waar u overlijdt, is totaal irrelevant voor de Belgische erfbelasting. Sterft uw oom tijdens zijn vakantie op Tenerife? Dan geldt niet automatisch de Spaanse erfbelasting. Alleen de laatste woonplaats van de overledene telt.

De keuze van de laatste woonplaats is een belangrijk instrument van successieplanning. Is uw laatste woonplaats een belastingparadijs – een land met geen of zeer lage erfbelastingen? Het levert uw erfgenamen een flinke besparing op. Zoek dus een locatie met een zacht klimaat en een gunstig fiscaal regime. Fiscale emigratie kan trouwens door de fiscus niet aangevallen worden op grond van de anti-rechtsmisbruikbepaling. Dat kan Italië zijn, of het Zwitserse kanton Wallis. Spanje neemt als aanknopingspunt voor de erfbelasting de woonplaats van de erfgenamen. Woont en sterft de erflater in Spanje en wonen zijn kinderen in België? Dan betaalt niemand erfbelasting. Noch in België, want de erflater is geen rijksinwoner, noch in Spanje, want de erfgenamen wonen niet in Spanje. Maar let op, alles is toch een beetje ingewikkelder. Bovendien kent Spanje ook een vermogensbelasting. Uw vlucht naar het fiscaal eldorado mag niet alleen ‘op papier’ gebeuren. Kan de fiscus aantonen dat uw verhuizing fictief is? Dan bent u er aan voor de moeite.